Ministerie van Financiën
- Miljoenennota 2012: Koersvast in onzekere tijden
- Belastingplan 2012: eenvoudig, solide, fraudebestendig
Miljoenennota 2012: Koersvast in onzekere tijden
De onrust in de eurozone, de afnemende groei van de wereldhandel en het gebrek aan vertrouwen op de financiële markten leiden tot tegenvallende economische vooruitzichten. De eerste Miljoenennota van het kabinet Rutte-Verhagen focust daarom - in aansluiting op het regeerakkoord - op herstel van de financiële stabiliteit, het op orde brengen van de overheidsfinanciën, versterken van het groeivermogen van de economie en de ambitie van een compacte overheid.
De aanhoudende onrust in de wereldeconomie en de onzekerheden die daarmee gepaard gaan zijn voor minister van Financiën Jan Kees de Jager een extra stimulans om op de ingezette weg door te gaan. "De internationale schuldencrisis onderstreept het belang van gezonde overheidsfinanciën. Landen met een hoog tekort en een grote schuld worden het hardst getroffen. Nederland behoort niet tot die groep, maar ook hier hebben de negatieve ontwikkelingen van de afgelopen jaren diepe sporen getrokken. Ingrijpen is nodig om financieel gezond te blijven en klappen op te kunnen vangen. Voor dit kabinet is budgettaire discipline daarom een absolute prioriteit. De eerste positieve resultaten van dit beleid zijn zichtbaar, maar de realiteit is dat de begroting van 2012 een tekort kent van zo'n 50 miljoen euro per dag. En hoewel dat fors minder is dan de jaren ervoor, toont dit bedrag aan dat er nog een flinke klus geklaard moet worden."
Begrotingstekort daalt
De overheidsfinanciën kruipen voorzichtig uit een diep dal, maar het huishoudboekje van Nederland is nog niet op orde. In 2012 komt het begrotingstekort (EMU-saldo) naar verwachting uit op 18 miljard euro. Uitgedrukt in een percentage van de economie resulteert dat in een tekort van 2,9 procent van het bruto binnenlands product (bbp). Hiermee zou Nederland in 2012 voor het eerst sinds het uitbreken van de crisis weer - nipt - voldoen aan de belangrijke 3 procent-eis uit het Stabiliteits- en
Groeipact, de Europese maatstaf voor gezonde overheidsfinanciën. Tegelijkertijd is er echter sprake van grote onzekerheden en door de tegenvallende economische prognoses loopt het begrotingstekort de komende jaren minder snel terug dan eind 2010 op basis van het regeerakkoord werd beoogd. Het begrotingsbeleid van het kabinet is erop gericht om ook bij enige economische tegenwind koersvast te blijven. Pas wanneer het begrotingstekort meer dan 1% naar beneden afwijkt
(signaalmarge) zijn extra maatregelen nodig. Daarvan is echter geen sprake. Extra bezuinigen, bovenop het pakket van 18 miljard aan besparingen, zijn daarom bij deze Miljoenennota niet aan de orde.
Schuld en rente
De overheidsschuld (EMU-schuld) komt in 2012 naar verwachting uit op 407 miljard euro, of 65,3 procent bbp. Dat is een stijging van 0,6 procentpunt ten opzichte van de meest recente raming voor 2011. Ter financiering van de schuld bevat de Rijksbegroting voor 2012 een post van 10,4 miljard euro aan rentelasten.
Koersvast beleid
In de Miljoenennota 2012 zet het kabinet opnieuw fors in op gezonde overheidsfinanciën, versterking van de economie, een compacte en meer doelmatige overheid en meer ruimte voor een krachtige private sector. Problemen worden aangepakt, niet doorgeschoven naar toekomstige generaties. Ook niet als de aanpak leidt tot pijnlijke, maar noodzakelijke maatregelen. Daarnaast is er in de Miljoenennota aandacht voor de vergrijzing en het beheersen van de zorgkosten, twee uitdagingen die de komende jaren een steeds grotere rol gaan spelen. Kansen zijn er ook, zo zal de open en internationaal georiënteerde Nederlandse economie gaan profiteren van de groei in opkomende economieën zoals China, India en Brazilië.
18 miljard
De '18 miljard monitor' laat zien dat het kabinet op koers ligt met het besparingspakket van 18 miljard euro. In 2011 is een begin gemaakt met dit traject. Het eerste jaar wordt 2,8 miljard euro bezuinigd en in 2012 loopt de besparing op tot naar verwachting 6,5 miljard euro. Daarbij wordt er volgend jaar onder andere bespaard op het budget voor ontwikkelingssamenwerking, defensie en de kinderopvangtoeslag. Ook in de jaren na 2012 loopt de besparing verder op en in 2015 staat de teller uiteindelijk op 18 miljard euro. Verder neemt het kabinet in 2012 en de jaren daarna aanvullende maatregelen om de financiële tegenvallers binnen de zorg en sociale zekerheid op te vangen. Dit zijn extra maatregelen die ervoor zorgen dat het vooraf vastgestelde uitgavenplafond niet wordt overschreden. Voor 2012 gaat het om in totaal 2,6 miljard euro aan extra maatregelen.
Belastingplan 2012: eenvoudig, solide, fraudebestendig
Staatssecretaris Weekers van Financiën schaft 7 van de 22 rijksbelastingen af. Dat betekent een vereenvoudiging van het Nederlandse belastingstelsel, die bovendien een administratieve lastenverlichting betekent voor het bedrijfsleven. Deze en andere maatregelen staan in het Belastingplan 2012.
Het Belastingplan staat net als het regeerakkoord, de Fiscale agenda en de autobrief in het teken van vereenvoudiging, soliditeit en fraudebestrijding. "Met dit Belastingplan zet ik een verdere stap in de richting van een eenvoudiger, meer solide en fraudebestendiger fiscaal stelsel," aldus staatssecretaris Weekers. "Het schrappen van de zeven kleine belastingen betekent een einde aan veel administratieve rompslomp voor ondernemers."
Vereenvoudiging
De zeven belastingen die verdwijnen zijn de verpakkingenbelasting, de afvalstoffenbelasting, de grondwaterbelasting, de verbruiksbelasting van pruimen snuiftabak, de verbruiksbelasting op alcoholvrije dranken, de belasting op leidingwater en het Eurovignet. Dat betekent een administratieve lastenverlichting van 28 miljoen euro voor het bedrijfsleven. Andere vereenvoudigingmaatregelen zijn het omzetten van de zelfstandigenaftrek, die nu uit acht schijven bestaat, in een vaste basisaftrek. De arbeidskorting voor ouderen en de doorwerkbonus worden omgevormd tot één werkbonus om 62-plussers te stimuleren om te blijven werken. De spaarloonregeling en de levensloopregeling worden afgeschaft en in plaats daarvan komt er een nieuwe regeling: vitaliteitssparen. Deze regeling biedt werknemers en zelfstandigen de mogelijkheid fiscaal aantrekkelijk te sparen en het gespaarde vermogen naar eigen inzicht op te nemen.
Innoverende bedrijven kunnen gebruik maken van een extra Research & Developmentaftrek voor de kosten en investeringen die zij maken bij onderzoeken ontwikkeling voor nieuwe producten. Hiervoor is vanaf 2012 een budget van € 250 miljoen beschikbaar, oplopend naar € 500 miljoen in 2014. Vanaf 2013 komt hier nog een extra fiscale stimulans voor innovatie bij van 100 miljoen euro.
Soliditeit
De wereldwijde economische crisis heeft de Nederlandse overheidsfinanciën hard geraakt. Die moeten worden hersteld. Op fiscaal gebied wordt een aantal maatregelen genomen om een bijdrage te leveren aan het in balans brengen van het huishoudboekje van de staat. Zo worden de doorwerkbonus en de renteregeling aangepast. Dat laatste maakt een einde aan bankieren bij de Belastingdienst, doordat alleen rente wordt vergoed als de fiscus te laat is met het vaststellen van een aanslag of het terug te betalen bedrag. Voordeel is ook dat van de circa tien miljoen personen die een aanslag voor de inkomstenbelasting krijgen er acht miljoen niet meer met rente te maken krijgen. Op het gebied van de autobelastingen worden de CO2-schijfgrenzen voor de aanschafbelasting BPM en de bijtelling voor de loon- en inkomstenbelasting jaarlijks aangescherpt. Hierdoor worden de belastinginkomsten meer solide en wordt de prikkel groter voor autofabrikanten om in de toekomst steeds zuinigere auto's op de Nederlandse markt aan te bieden.
Een aantal andere regelingen waarvan het gebruik niet in overeenstemming is met de doelstelling ervan, wordt beter gericht. Het gaat hierbij onder andere om de 30%-regeling om ‘pseudo-expats' uit te sluiten van belastingvoordelen, de objectvrijstelling voor vaste inrichtingen die voorkomt dat bedrijven verliezen van vestigingen in het buitenland kunnen verrekenen met Nederlandse winst. Ook beperkt Weekers de excessieve renteaftrek door overnameholdings. Daarbij gaat het om veelal buitenlandse investeerders die met een speciaal opgerichte overnameholding Nederlandse bedrijven kopen met geleend geld, waarbij de rente wordt afgetrokken van de winst van de Nederlandse bedrijven.
Fraudebestendigheid
Belastingfraude is schadelijk voor de schatkist, en daarmee oneerlijk voor elke belastingbetaler die wel keurig aan zijn verplichtingen voldoet. Belastingfraude holt het maatschappelijke draagvlak voor belastingheffing uit. Het kabinet wil een belastingstelsel dat niet alleen op papier, maar ook in de praktijk eerlijk uitwerkt. Daarom bevat het Belastingplan 2012 een aantal maatregelen om fraude effectief te kunnen bestrijden. Zo worden belastingteruggaven en toeslagen voortaan op één bankrekeningnummer van de belastingplichtige overgemaakt. Dit om bijvoorbeeld te voorkomen dat fraudeurs zich de identiteit van een ander aanmeten en daarmee de schatkist benadelen. Het kabinet vindt dat dergelijke brutale fraude hard moet worden aangepakt. De succesvolle inzet van de automatische nummerplaatherkenning wordt verbreed naar alle belastingen. Nu kan iemand alleen staande gehouden worden als de motorrijtuigbelasting niet voldaan is. Bij fraudebestrijding horen passende boetes. De boetes voor fraude met toeslagen worden gelijkgetrokken met de hogere fiscale boetes. Fraudeurs kunnen hierdoor voortaan een boete van maximaal 100 procent van het gefraudeerde bedrag tegemoet zien. Dat is gelijk aan de boete bij uitkeringsfraude.
Overige maatregelen
Het pakket Belastingplan 2012 bevat nog een aantal andere belangrijke voorstellen. De tijdelijke verlaging van de overdrachtsbelasting van zes procent naar twee procent die reeds in werking is getreden per 15 juni 2011. Het doel hiervan is om de woningmarkt een krachtige impuls te geven.
Met de Geefwet wordt enerzijds de geefcultuur gestimuleerd en anderzijds belemmeringen weggenomen die culturele anbi's ervaren bij meer ondernemende en commerciële nevenactiviteiten. Zo wordt het nog aantrekkelijker voor het bedrijfsleven om aan goede doelen te schenken doordat het totale bedrag dat als aftrekbare gift mag worden opgevoerd, van 10 procent naar maximaal 50 procent van de winst wordt verhoogd. Hierbij geldt een maximum van 100.000 euro.
Verder komt er een fiscale ‘geefbonus' om giften aan culturele anbi's extra te simuleren. En krijgen stichtingen en verenigingen die naast hun gewone activiteiten ook winst maken uit commerciële activiteiten de mogelijkheid om te kiezen voor integrale belastingplicht. Hierdoor ontstaat de mogelijkheid om eventuele verliezen uit de gewone activiteiten toch van de winst af te kunnen trekken.
